Dişli azdırma mı, fellow mu: hangi dişliye hangi yöntem

Azdırma: dış düz ve helisel dişliler, kamalı miller ve sonsuz vida çarkları — kesim sonunda azdırma çakısına yeterli çıkış payı kaldığı sürece. Fellow ile dişli açma: iç dişliler, omuz veya flanşa yakın dişliler ve aynı mil üzerinde iki dişlinin yer aldığı blok dişliler. Broşlama: adet, broş takımı yatırımını karşıladığında iç kamalı profiller ve kama kanalları.

Azdırma çakısı, sonsuz vida biçiminde bir kesici takımdır; vida dişini bölen kanallar sıra sıra kesici dişler oluşturur. Çakı ile taslak, sonsuz vida ile sonsuz vida çarkı gibi sabit bir oranda birlikte döner: tek girişli bir çakının her devrinde taslak bir diş adımı kadar döner. Çakı, iş parçası ekseni doğrultusunda diş genişliği boyunca ilerlerken çakının kesici dişleri art arda kesimler yapar; evolvent diş yanakları bu kesimlerin zarfı olarak oluşur, yani profil kesintisiz olarak türetilir. Helisel dişlilerde çakı, dişlinin helis açısı artı veya eksi çakının hatve (helis) açısı kadar döndürülür (dişli ile çakının helis yönleri farklıysa artı, aynıysa eksi; düz dişlide yalnızca çakının hatve açısı kadar) ve taslağa eksenel ilerlemeye bağlı ek bir diferansiyel dönme verilir.

Kesim kesintisiz olduğu için azdırma, dış dişlilerde en verimli yöntemdir. CNC azdırma tezgâhlarında çakı ve iş mili elektronik olarak birbirine bağlıdır; diş sayısı ve helis açısı değişim dişlileriyle değil, programla ayarlanır. Modülü ve kavrama açısını ise çakı belirler: farklı bir modül için farklı bir çakı gerekir.

Fellow çakısı, kesici ağızları olan bir dişliye benzer. Çakı ile iş parçası birlikte dönerken çakı diş yönü boyunca ileri-geri hareket eder ve profili strok strok oluşturur. Geri dönüş strokunda çakı, sürtünmemek için hafifçe geri çekilir.

Fellow, azdırmadan yavaştır; ancak çakı yalnızca kısa bir çıkış payına ihtiyaç duyar, küçük bir boşaltma kanalı yeterlidir. Bu nedenle azdırma çakısının ulaşamadığı iç dişlileri, omuz yanındaki dişlileri ve blok dişlinin ikinci dişlisini kesebilir. Yöntemin atölyelerde “fellow” diye anılması, tezgâhın mucidi ve Fellows Gear Shaper Company’nin kurucusu Edwin R. Fellows’un adından gelir.

Ø260 mm ve modül 6’ya kadar dişlileri 6 eksenli CNC azdırma merkezlerinde (SMG SH-260, S&T Dynamics GHO-200) kesiyor; iç dişlileri ve omuzlu dişlileri üç adet Lorenz üniversal azdırma ve fellow tezgâhında açıyor; kama kanallarını ve kamalı profilleri broşluyoruz. Dişli taslakları kendi tornalarımızda işlenir; sertlik ve boyutlar kendi laboratuvarımızda ölçülür, dişli hassasiyeti CMM dişli modülü ve kontür ölçüm cihazıyla ölçülür. Ayrıntılar: dişli imalatı.